Blockchain Inafanyaje Kazi?

 

Baada ya kuelewa maana ya Blockchain na historia yake,swali linalofuata ni:Blockchain inafanyaje kazi?Ingawa teknolojia hii inaweza kuonekana ngumu mwanzoni,msingi wake ni rahisi kuelewa ukiufuata hatua kwa hatua.Fikiria una daftari ambalo watu wengi duniani wana nakala yake.Kila unapoongeza taarifa mpya kwenye daftari hilo,kila mtu hupata nakala hiyo mpya.Hakuna mtu anayeweza kubadilisha taarifa kwa siri bila wengine kugundua.Huo ndio msingi wa Blockchain.

Hatua ya 1:Muamala Unaombwa

Kila kitu huanza pale mtu anapotaka kufanya muamala.

Mfano:

·       Kutuma Bitcoin kwa rafiki.

·       Kununua NFT.

·       Kutuma tokeni.

·       Kutekeleza Smart Contract.

Mfumo hupokea ombi hilo na kuanza kulichunguza.

Hatua ya 2: Muamala Unatangazwa Kwenye Mtandao

Baada ya ombi kutumwa taarifa hiyo husambazwa kwenye mtandao wa Blockchain.Mtandao huu una maelfu ya kompyuta zinazoitwa Nodes.

Node ni Nini?

Node ni kompyuta iliyounganishwa kwenye mtandao wa Blockchain.

Kazi za node ni pamoja na:

·       Kupokea miamala mipya.

·       Kuhifadhi nakala ya Blockchain.

·       Kuthibitisha miamala.

·       Kushiriki taarifa na node nyingine.

Kadri idadi ya nodes inavyoongezeka ndivyo mtandao unavyokuwa salama zaidi.

Hatua ya 3:Muamala Unathibitishwa

Nodes hukagua kama muamala ni halali.Huangalia mambo kama:

·       Je,mtumaji ana salio la kutosha?

·       Je,sahihi ya kidijitali (Digital Signature) ni sahihi?

·       Je,sheria za mtandao zimefuatwa?

Kama kila kitu kiko sawa muamala unaruhusiwa kuendelea.

Hatua ya 4:Muamala Unawekwa Ndani ya Block

Baada ya kuthibitishwa muamala huunganishwa na miamala mingine ndani ya Block.

Block ni Nini?

Block ni kifurushi cha taarifa.

Ndani yake kuna:

·       Orodha ya miamala.

·       Muda wa kutengenezwa.

·       Hash ya block.

·       Hash ya block iliyotangulia.

Kwa sababu kila block inaunganishwa na iliyotangulia hutengeneza mnyororo unaoitwa Blockchain.

Hash ni Nini?

Hash ni msimbo wa kipekee unaotengenezwa kutokana na taarifa zilizopo ndani ya block.Unaweza kuufikiria kama alama ya kidole/finger print.Kama taarifa ndani ya block zitabadilishwa hata kwa herufi moja tu:

·       Hash hubadilika kabisa.

·       Mtandao hugundua kuwa kuna tatizo.

·       Block hiyo hukataliwa.

Ndiyo maana Blockchain ni vigumu kuchezewa.

Hatua ya 5:Consensus

Baada ya block kutengenezwa mtandao lazima ukubaliane kuwa ni halali.Mchakato huu huitwa Consensus.Consensus ni mfumo unaofanya kompyuta nyingi zikubaliane kuhusu taarifa sahihi.Bila Consensus kila mtu angeweza kuandika taarifa anazotaka.

      i.            Proof of Work (PoW)

Mfumo huu hutumiwa na Bitcoin.

Kompyuta maalumu hushindana kutatua tatizo la kihesabu.Anayefaulu kwanza:

·       Huthibitisha block.

·       Hupata zawadi ya Bitcoin.

Faida:

Usalama mkubwa.

Changamoto:

Hutumia umeme mwingi.

  ii.            Proof of Stake (PoS)

Mfumo huu hutumiwa na mitandao mingi ya kisasa kama Ethereum.Badala ya kutumia nguvu kubwa za kompyuta uthibitishaji hufanywa na watu walioweka (stake) sarafu zao kama dhamana.

Faida zake:

·       Matumizi madogo ya umeme.

·       Kasi kubwa ya miamala.

·       Gharama ndogo.

Hatua ya 6: Block Inaongezwa Kwenye Blockchain

Baada ya kukubaliwa na mtandao:

·       Block huongezwa kwenye Blockchain.

·       Nakala mpya husambazwa kwa nodes zote.

·       Rekodi huwa sehemu ya historia ya kudumu.

Hapo muamala unakuwa umekamilika.

Kwa Nini Ni Vigumu Kubadilisha Blockchain?

Kila block:

·       Ina hash yake.

·       Ina hash ya block iliyotangulia.

Ukibadilisha taarifa kwenye block moja:

·       Hash hubadilika.

·       Block zinazofuata hazitalingana.

·       Nodes nyingine zitakataa mabadiliko hayo.

Ili kufanikiwa kubadilisha Blockchain mtu angehitaji kudhibiti sehemu kubwa ya mtandao kwa wakati mmoja jambo ambalo ni gumu sana kwenye mitandao mikubwa.

Mfano Rahisi wa Blockchain

Fikiria una vitabu 100 vya kumbukumbu.Kila mtu kwenye kijiji ana nakala yake.Ukiandika taarifa mpya au kwa mfano rahisi zaidi,wewe umetengeneza kundi/groups za whatsapp na watu wakajiunga kwenye group lako,maana yake kila meseji utakayotuma watu wote waliopo kwenye group lako:

·       Wote hupata nakala mpya.

·       Mtu mmoja akifuta taarifa kwenye kitabu chake,wengine bado wana nakala sahihi.

·       Jamii nzima inaweza kuthibitisha kitabu gani ni sahihi.

Hivyo ndivyo Blockchain inavyolinda taarifa.

Faida za Mfumo Huu

Kwa kutumia mfumo huu:

·       Hakuna benki au kampuni moja inayodhibiti taarifa.

·       Rekodi haziwezi kubadilishwa kirahisi.

·       Watu wanaweza kuaminiana hata bila kufahamiana.

·       Miamala inaweza kufanyika kwa uwazi zaidi.

Hitimisho

Blockchain hufanya kazi kwa kuunganisha kompyuta nyingi katika mtandao unaoshirikiana kuthibitisha na kuhifadhi taarifa kwa usalama.Kuanzia muamala unaotumwa,kuthibitishwa,kuwekwa ndani ya block na hatimaye kuongezwa kwenye Blockchain.Kila hatua inalenga kuhakikisha taarifa ni sahihi na haziwezi kubadilishwa bila idhini ya mtandao.Katika Sehemu inayofuata tutajifunza vipengele muhimu vya Blockchain,ikiwa ni pamoja na Decentralization,Transparency,Immutability,Cryptography,Smart Contracts na Security na kwa nini vinaifanya Blockchain kuwa teknolojia ya kipekee.